De lusten en de lasten van onze godslasteringswetgeving

Men wil de wet inzake smalende godslastering afschaffen. Deze wetgeving zou overbodig zijn, en de vrijheid van meningsuiting aantasten.

NOS-Teletekst-godslasteringswet-6nov09

Tja, waar is die wet nu eigenlijk voor gebruikt in de afgelopen halve eeuw? Onder andere voor het ‘ezelsproces’ tegen Gerard Reve (1966). Daarbij werd de auteur beschuldigd van godslastering vanwege een passage in een tijdschrift en in één van zijn boeken over seks met God. Ik heb dat boek, “Nader tot U”, gelezen. Alhoewel de expliciete scènes af en toe onsmakelijk te noemen zijn, zie ik er geen godslastering in. Sterker nog: dat boek en een ander boek van hem, “Moeder en Zoon”, vond ik zeer ontroerend en zelfs getuigend van een diep mystiek inzicht.
Reve werd vrijgesproken. Verder zijn er nog enkele aanklachten geweest, o.a. tegen Theo van Gogh (1995) en de Dierenbescherming (2002). Alle zonder succes.

Erg effectief is de wet op smalende godslastering dus niet gebleken. Maar dan kun je je ook afvragen of de argumentatie dat de vrijheid van meningsuiting erdoor in het geding zou komen, dan nog zoveel hout snijdt. In de praktijk is men in Nederland zeer vrij om – al dan niet gefundeerd – van alles en nog wat te roepen over andermans persoon en opvattingen. Alleen moslims blijven aardig gevrijwaard van beledigingen van hun persoonlijke geloof en opvattingen, omdat er onder hen een groepje fundamentalisten is dat er niet voor terugdeinst om voor eigen rechter te spelen. En dat is natuurlijk niet de manier.

Behoud van die wet tegen smalende godslastering kan wel dienen als teken van beschaving en fatsoen. De vrijheid van meningsuiting is niet bedoeld om maar lekker te kunnen stampen op een ander en zijn opvattingen. Afschaffing van deze wet kan onterecht het signaal geven dat men nu ‘los’ kan gaan. Van de andere kant: moeten we daar als gelovigen tegen beschermd worden? Natuurlijk doet het pijn als datgene dat (Diegene die) je het liefste is, beledigd wordt. Maar Hij heeft ons ook opgeroepen om de andere wang toe te keren, te bidden voor onze vijanden en om wel ín de wereld te zijn, maar niet ván de wereld. Scherpe woorden en beelden doen pijn, maar dat wil nog niet per se zeggen dat je je er d.m.v. wetten tegen moet indekken.

Al met al sta ik er tamelijk neutraal tegenover. Er zijn zowel voors als tegens bij het afschaffen van dit wetsartikel. Maar wat het uiteindelijk ook worden mag: ik zal er niet wakker van liggen. Ik ben wel benieuwd wat de lezers van dit blog ervan vinden. Vriendelijk verzoek om te stemmen in de poll, en eventueel je mening toe te lichten (dat laatste graag hier en niet op de site van polldaddy! Ik probeer nog uit te vinden hoe daar de mogelijkheid tot reageren moet worden uitgezet ...).

41 Reacties naar “De lusten en de lasten van onze godslasteringswetgeving”

  1. Mark van H zegt:

    Het maakt mij weinig uit. Sowieso is het natuurlijk pure symboolwetgeving en hoewel dat haar niet meteen zinloos of waardeloos maakt heeft zij elke waarde verloren in een samenleving die weinig tot niets meer opheeft met Gd (tenzij dat natuurlijk een negriode lesbische vrouw is die iedereen lief vind) en Godslastering de normaalste zaak van de wereld vind.

  2. beautifulblues zegt:

    Zowel het behouden als het afschaffen van die wet is een symbool. Ik vraag me af of er nog andere “slapende” wetsartikelen zijn. Zo ja, dan is het merkwaardig dat alleen deze afgeschaft moet worden.

    • Mark van H zegt:

      Zo merkwaardig is dit niet. Godsdienst is dankzij de Islam weer volop in het nieuws en volgens mij aast D66 er al jaren op om dit artikel (en andere zaken die met religie en het publieke domein te maken hebben) af te schaffen.

      Wel typisch vind ik de houding van de PvdA. Er is geen enkele reden dit artikel nu af te schaffen, behalve dan om zich af te zetten tegen de coalitiepartners.

  3. Emilie Kassenaar zegt:

    Het incidenteel gebruik van de wet en het feit dat die enkele keer dat er beroep op gedaan is, dit niet tot enige vervolging heeft geleid, zou inderdaad het afschaffen van deze wet logisch zijn. Zou, zeg ik. Want als er geen veroordelingen uit volgen, niemand er dus last van heeft, wat is er dan de reden van dat de wet zou moeten worden afgeschaft?
    De redenatie van Van der Ham beluisterend, kan ik tot geen enkele andere conclusie komen dan dat de wet moet verdwijnen omdat deze suggereert dat mensen die God aanbidden beter beschermd worden dan anderen.
    Ik heb zelden zo’n kinderachtige en mijns inziens minderwaardige redenatie gehoord. Blijkbaar is het de ongelovigen steeds meer aan gelegen om de gelovigen weg te zetten als obsolete, lichtelijk geschifte mensen die eigenlijk onterecht respect vragen voor hun opvattingen. Bah. Ik heb ongevraagd zelfs respect voor de mening van een atheïst, als hij maar gefundeerd is. Waarom moet ik dan zien dat datzelfde respect mij als gelovige niet gegund wordt? Gunnen, daar gaat het om.
    Overigens wil ik nog een andere opmerking maken. Jij schrijft dat moslims aardig gevrijwaard blijven van beledigingen e.d. ten aanzien van hun geloof. Ik ben dit pertinent niet met je eens. Ik voel mij dagelijks zeer beledigd, want elke belediging die een gelovige wordt toegebracht, voel ik alsof ik die zelf onderga. En moslims worden elke dag opnieuw, door sommige politici, ‘grappige’ satiremakers en domme volgers belachelijk gemaakt, beledigd en gekwetst. Ik vind dat héél erg. Wie eerlijk gelooft en tracht de lessen van God in de praktijk te brengen, kan alleen maar goed doen. Overigens zijn dit de woorden van een van mijn vriendinnen, zij heet Fatiha en is moslim.

  4. Emilie Kassenaar zegt:

    PS Ik ben soms een opgewonden standje en lees tekstjes dan niet meer door. Dit resulteert in slordige fouten waarvoor ik mij wil verontschuldigen!

  5. Theo zegt:

    “Wie eerlijk gelooft en tracht de lessen van God in de praktijk te brengen, kan alleen maar goed doen.”

    Hier ben ik het niet mee eens. Er zijn talloze voorbeelden van wandaden door mensen die volkomen oprecht probeerden het goede te doen, ook vanuit een religieuze motivatie. De weg naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen. Dit citaat is een goedkoop trucje om iedereen die iets slechts doet weg te zetten als “niet een ware gelovige”, waardoor de ware gelovigen door eliminatie vanzelf perfect worden. Ze worden daardoor ook zeer zeldzaam.

    Over de wet: praktisch gezien maakt het niks uit, ik ben het met Emilie Kassenaar eens over de achterliggende motivatie die er waarschijnlijk is. Ik zou tegen afschaffing zijn, niet omdat het artikel echt iets voorstelt in de juridische praktijk, maar meer als een moreel appèl om toch in ieder geval te proberen een stukje respect op te brengen voor het heilige. Ook voor mensen die daar niet in geloven moet dat toch niet te veel gevraagd zijn.

  6. Emilie Kassenaar zegt:

    Het was zeker niet mijn bedoeling om een goedkoop trucje te gebruiken en zo zie ik het ook niet. Ik ben niet de mening toegedaan dat ‘wie eerlijk gelooft en de lessen van God in praktijk brengt’ perfect is of ook maar zou kunnen worden. Natuurlijk maken ook echte gelovigen fouten, maar het gaat erom dat je poogt het goede te doen. En ik maakte de opmerking ook nog eens in verband met moslims. De gewelddadige en extreme variant van deze soort maakt namelijk (net als katholieken en andere christenen dat in het verleden deden en soms nog wel eens doen) op een schandalige manier misbruik van hun religie. Dat doet pijn. Dat doet ons pijn maar dat doet de eerlijk gelovige Islamiet óók pijn.

    • Theo zegt:

      OK, begrepen. Het was geen verwijt naar jou toe. Ik wilde alleen maar aangeven dat het een cirkelredenering is: als je een echte gelovige bent, dan maak je geen fouten. Maak je dus fouten, dan ben je geen echte gelovige.

      Vergelijk: als je kaas eet word je niet ziek. Als je ziek bent, eet je kennelijk niet genoeg kaas. Als je voor de woorden iets anders invult, zie je meteen dat de uitspraak nergens op slaat. Maar nogmaals, ik bedoelde de reactie niet negatief naar jou toe. En ook ik vind het natuurlijk heel jammer en vervelend dat er soms vanuit een oprecht gevoeld geloof slechte dingen gedaan worden.

  7. Justine zegt:

    Natuurlijk is er een achterliggende motivatie.
    Een grote groep mensen, zowel nationaal als internationaal, is er op uit om alles wat met de joods christelijke traditie te maken heeft, te ontwortelen. Grondwet EU, kruis Italië, bovengenoemde wet en dat zal blijven doorgaan. Verder ben ik het met Emilie eens.

  8. duino zegt:

    Laat ik dan iets vóór afschaffing van het wetsartikel zeggen. Uitgangspunt is dat je erg voorzichtig moet zijn met door de staat opgelegde verboden. De vraag die je dan moet stellen is of je vindt dat iemand die zich uitlaat over religie op een lasterlijke manier, bestraft moet worden door de staat.

    Een concreet voorbeeld: Theo Maassen die op het toneel een crucifix likt. Onsmakelijk, storend, kwetsend, vervelend, onbeschaafd, lomp, allemaal van toepassing. Maar moet Theo Maassen hierom worden opgesloten? Ik denk het niet.

    Een wet die je niet gebruikt, en waarvan je vindt dat die ook niet gebruikt zou moeten worden, moet je afschaffen.

    • Emilie Kassenaar zegt:

      Het feit dat Theo Maassen niet is opgesloten, geeft volgens mij aan dat er al zeer voorzichtig met dit door de wet opgelegde gebod wordt omgegaan.
      Het feit dat de wet er wel is, geeft echter altijd de mogelijkheid er tóch gebruik van te kunnen maken mocht de situatie er naar zijn.
      Dat is overigens een reden te meer, voor mij, om tegen afschaffing te zijn. Wat heet, er zouden méér van dit soort wetten moeten komen.
      Er was namelijk een tijd (ik ben er in opgegroeid) dat beschaving en welvoeglijkheid er in brede zin voor zorgden dat de manier waarop mensen met elkaar omgingen binnen de perken van het fatsoenlijke bleef. Helaas is deze barriere in de afgelopen decennia geslecht hetgeen tot gevolg heeft dat in mijn ogen onbeschaafde en onfatsoenlijke lieden elkaar in onbeschoftheid trachten te overtreffen. Wij beginnen dus wetten nodig te hebben om zowel de individuele mens als groepen in de samenleving te beschermen.

      • duino zegt:

        Voor mij is de strafwet te ernstig om niet serieus te nemen: als je wetten hebt, moet je ze ook (willen) gebruiken. Symboolwetgeving om aan te geven dat je iets onfatsoenlijk vindt is niet alleen ineffectief (wie zal zich iets gelegen laten liggen aan een dode letter?), maar zelfs contra-productief.

        Je zult, om bij het voorbeeld te blijven, Theo Maassen namelijk moeten aanspreken op zijn (gebrek aan) fatsoen. Als niet om bij hemzelf een gedragsverandering te bewerkstelligen, dan toch voor de bewustwording van zijn publiek. Maar nu, met dit wetsartike achter de hand, is iedere ‘fatsoenskritiek’ op Theo M. in potentie een aanval op de vrijheid van meningsuiting, censuur etc., waarmee ieder (begin vn een) debat over de zaak zelf wordt doodgeslagen.

      • kattekliek zegt:

        Juist Duino, dat is volgens mij dan ook een goed argument vóór afschaffing van dit wetsartikel.

      • Theo zegt:

        Duino heeft een goed punt. Toch vind ik het belangrijk om een signaal te geven. Zoals Emilie hierboven al stelt, er waren tijden dat dat artikel ook niet nodig was omdat niemand het in zijn hoofd haalde om het te overtreden. Wie het wel deed, liet zichzelf kennen als barbaar. Toch was het artikel er en niemand deed daar moeilijk over.

        Een paar decennia van taboedoorbreken (en het net zo hard creëren van nieuwe taboes) later, ben je pas echt stoer als je religieuze symbolen op een zo grof mogelijke manier misbruikt. Als je als kunstenaar snel wil scoren, klodder je een parodie op een bekend religieus beeld in elkaar. Als je als cabaretier wereldwijs wil overkomen, maak je Christus uit voor hangjongere. Als je als politicus wil tonen toch echt wel van deze tijd te zijn, dan schaf je het verbod op godslastering af. Als je daar iets van zegt, ben je een domme, achterlijke, niet serieus te nemen sukkel.

        Deze beschaving heeft alles, tot het naakte bestaan toe, te danken aan het Christendom. Waren er geen kloosters, dan was de beschaving totaal ingestort in de volksverhuizing. Was er geen Kerk, dan was er geen onderwijs, geen gezondheidszorg, geen universiteiten, niks. Alleen een stel ongeremde barbaren die elkaar in stukken hakken voor het laatste beetje buit. Ik vind dat de overheid de morele plicht heeft om op zijn minst symbolisch die schuld te erkennen.

        En natuurlijk is de Kerk niet perfect. Verre van dat zelfs. Maar ik heb nog nooit iemand horen roepen om de politiek maar af te schaffen omwille van de ellende die politiek in het verleden heeft veroorzaakt. En die is vele malen ernstiger dan alles wat de Kerk in 2000 jaar heeft fout gedaan.

        Misschien ben ik een beetje aan de felle kant, maar dit zit behoorlijk diep.

      • Emilie Kassenaar zegt:

        Theo, dat heb je goed gezegd. Ik wilde wel dat ik het zelf zo had verwoord! ;-)

    • kattekliek zegt:

      @ Emilie:

      Er was namelijk een tijd (ik ben er in opgegroeid) dat beschaving en welvoeglijkheid er in brede zin voor zorgden dat de manier waarop mensen met elkaar omgingen binnen de perken van het fatsoenlijke bleef. Helaas is deze barriere in de afgelopen decennia geslecht hetgeen tot gevolg heeft dat in mijn ogen onbeschaafde en onfatsoenlijke lieden elkaar in onbeschoftheid trachten te overtreffen. Wij beginnen dus wetten nodig te hebben om zowel de individuele mens als groepen in de samenleving te beschermen.

      Ja, dát is het werkelijke probleem (wat ik hier ook al eens heb aangesneden, m.b.t. een ander onderwerp, namelijk (eerbied voor) rouwstoeten). Ik denk echter dat elke rechtszaak waarin de (vermeende) godslasteraar vrijuit gaat, weer een verzwakking betekent voor het standpunt dat men mensen in hun religieuze gevoelens met rust moet laten.

      A propos Theo Maassen: die hééft blijkbaar iets met crucifixen! :D Het laatste wat ik ervan gehoord had, was dat hij – ook een crucifix bij zich hebbend – Jezus een hangjongere noemde die nodig eens bijgespijkerd moest worden (misschien was dat wel in dezelfde show?).

      • Theo zegt:

        Sommige niet-gelovigen zijn obsessiever met geloof bezig dan veruit de meeste gelovigen. Opvallend. Kennelijk is niet-geloven in veel gevallen moeilijker dan wel geloven.

  9. Anker onderuit « Beautiful Blues zegt:

    [...] die ook voor niet-gelovigen geldt. Ten tweede is het wetsartikel in kwestie, zoals Kattekliek gisteren al schreef, sinds het Ezeltjesproces tegen Gerard Reve ’slapend’. Het wordt niet meer gebruikt om [...]

  10. laatstedag zegt:

    Geen overheid kan mij opleggen wat ik moet geloven. De uiterste consequentie daarvan is dat geen overheid kan treden in het domein van “godslastering”. Artikel 147 WvS is wezenlijk een aantasting van de godsdienstvrijheid, en maakt de godsdienst ondergeschikt aan de staat.

    Misschien dat de nazaten van de Nederduits Gereformeerden in de SGP dat prima vinden. Als katholiek kan ik slechts diepe weerzin voelen bij artikel 147 WvS.

    Het is geen toeval, dunkt mij, dat dit artikel voor het laatst werkelijk diepzinnig en tot het hoogste niveau is bestreden door de katholieke volksschrijver.

    • Mark van H zegt:

      Het artikel zegt niets over wat jij gelooft en wat daarin is toegestaan of niet, maar stelt beperkingen aan de uitingen daarvan.
      Daaruit kun je nog steeds de conclusie trekken dat op die manier de godsdienst ondergeschikt maakt aan de staat en wellicht heb je daar gelijk in, maar doet dit artikel het niet, dan zijn er nog genoeg andere artikelen die, weliswaar niet specifiek gericht op godsdienst, toch beperkingen stellen aan godsdienstige uitingen en ze in sommige gevallen zelfs verbieden.

      Die ondergeschiktheid van godsdienst en kerk aan de staat en de wetgeving is vrijwel overal aanwezig in de westerse wereld.

  11. Emilie Kassenaar zegt:

    Beste Laatstedag, ik vind dit een sterk staaltje van drogredenatie ;-) “Geen overheid kan mij opleggen in wat ik moet geloven ergo de Wet op Godslastering is een aantasting van de godsdienstvrijheid”.
    De wet waar het hier om gaat beoogt niet om wie dan ook te dwingen in een bepaalde richting te denken. Alleen om te verbieden anderen te kwetsen. Met andere woorden, geen mens en geen regering zal het als godslastering opvatten als iemand zegt niet in God te geloven. Wel als men de God waar een ander in gelooft, door het slijk haalt.
    Wat de onvriendelijke opmerking naar de Nederduits Hervormden of de Gereformeerden binnen de SGP (wie bedoelt u eigenlijk?) betreft, waar is dát nou voor nodig in deze discussie?

    • laatstedag zegt:

      Beste Emilie, je kan me drogredenen verwijten. Dat is het makkelijkste. Je kan ook bedenken wat ik bedoel, als je me slim genoeg inschat om géén drogreden te gebruiken. Die keuze is aan jezelf.

  12. beautifulblues zegt:

    Hij doelt op de aanklacht tegen Gerard Reve, die als ik me niet vergis destijds werd ingediend door de SGP. Reve beriep zich op godsdienstvrijheid om zijn eigen beeld van God als ezel te verdedigen en won de rechtszaak. Juist uit deze rechtszaak blijkt ook dat artikel 147 WvS een bedreiging kan zijn van de godsdienstvrijheid. Tegen die achtergrond moet je dus vaststellen dat wat LD hier betoogt allerminst een drogredenatie is.

    • laatstedag zegt:

      De Nederduits gereformeerde kerk was twee eeuwen de staatskerk in Nederland. Nederlandse protestanten zijn daarin precies datgene gaan doen wat ze katholieken met regelmaat verweten. Historisch is dat wel aardig. De katholieke kerk is pakweg tien (!) jaar Romeins staatskerk geweest. De gereformeerde kerk was ruim 200 jaar Neerlands staatskerk, en niet te vergeten, nogal fel anti-katholiek. Dit soort wetgeving beoogt het verdedigen van een specifiek godsbeeld, en wel dat van de regerende religie, van de staatskerk dus.

      Je kan over drogredenen beginnen. Je kan ook je verdiepen in je geschiedenis.

      • Mark van H zegt:

        Misschien erg flauw, maar als we het toch over verdiepen in de geschiedenis hebben; de hervormde kerk heeft nooit de formele positie van staatskerk gehad. Zij had een beschermde status, maar heeft nooit de formele positie gehad die een staatskerk heeft.
        Illustratief is ook het gedogen van veel protestantse gemeenschappen zoals bijv. de Dopersen.

      • beautifulblues zegt:

        Wat Mark zegt. Wel was de Nederduits Gereformeerde Kerk de enige erkende kerk en zegt het natuurlijk veel dat je ervan lid moest zijn om posities te kunnen bekleden bij de overheid. De NDGK had in het ene gebied nauwere banden met de staat dan in het andere gebied. Peter van Rooden onderscheidt drie zones: bij de ‘frontlinie’ in de Tachtigjarige oorlog was de band tussen kerk en staat heel sterk, wat in feite de macht van de Nederduits Gereformeerde Kerk in die gebieden beknotte. Ten westen en noorden van die diagonale frontlinie (dus vooral in Holland) was er relatief veel vrijheid en konden ook andere denominaties redelijk hun gang gaan. Ten oosten en zuiden van die lijn was er volgens Van Rooden ook meer vrijheid, maar dan wel in een soort koloniale situatie: de bestuurderslaag werd gevormd uit leden van de ‘publieke kerk’, maar verder waren de banden tussen kerk en staat losser dan in de frontlinie.

        Juist na 1815 leek de Nederlandse Hervormde Kerk meer een staatskerk te worden en toen begon het gedonder met afscheidingen ook. Dat houdt verband met elkaar, maar dat kan Mark als CGK-er vast beter uitleggen dan ik. ;)

    • Theo zegt:

      Dat had laatste dag dan ook wel even uit kunnen leggen. We zijn niet allemaal oud genoeg om dat te weten. Het was natuurlijk reuze handig van Reve om het over die boeg te gooien, daar moet je misschien wel schrijver voor zijn om zoiets te verzinnen.

      Ik geef direct toe dat het juridisch allemaal lastig dicht te timmeren is en dat doet er wat mij betreft niet toe. Het hoeft wat mij betreft geen actief artikel te zijn waar mensen op veroordeeld worden en zo (liever niet zelfs). Het gaat mij erom dat er ergens in de wet staat dat je gewoon op een normale manier met elkaars religieuze overtuiging om moet gaan. Fatsoen kun je niet afdwingen, wel kun je aangeven dat je er belang aan hecht. Dat heeft m.i. niks met staatskerken te maken.

  13. laatstedag zegt:

    http://nl.wikipedia.org/wiki/Nederduits_Gereformeerde_Kerk_(later_Nederlandse_Hervormde_Kerk)

  14. Mark van H zegt:

    Publieke kerk, geen staatskerk :) .

  15. laatstedag zegt:

    ik las het :)

    Persoonlijk vond ik dit er een uit de categorie: nuances die niet veel meer toevoegen. Maar ik gun ieder zijn nuances natuurlijk.

  16. Mark van H zegt:

    Het is een nuance die er wellicht niet heel veel toedoen, maar goed, was de positie van de RKK ook niet lange tijd een van een de facto staatskerk? (oprechte vraag).

    • laatstedag zegt:

      Voorzover mijn kennis van de geschiedenis strekt: nee, hoewel de staat wel, tegen het einde van het romeinse rijk, veel typische staatsinstituties aan de kerk over liet.

      Ik zou eerder zeggen dat de Kerk vanaf de laatste periode van het rijk, tot ver in de middeleeuwen, het enige alternatief was voor de staat.

    • Marcel Buurman zegt:

      De RK Kerk was eeuwen lang de facto wel degelijk de staatskerk.
      Na het schisma in de 11e eeuw was de orthodoxe kerk dat in een groot deel van Oost-Europa (en klein-Azië).
      Bewegingen die als ketterij werden beschouwd, werden met geweld bestreden. Bekend voorbeeld zijn natuurlijk de katharen. En later in de Reformatie, de diverse protestantse stromingen. Die zelf vaak ook weer een staatskerk stichtten in de gebieden waar zij heersten.

      • laatstedag zegt:

        Tsja, de historische feiten met een “de facto” van een eigentijdse interpretatie voorzien zal best een doel dienen, maar het is vooral een goede manier om te zeggen “ik geef geen argumenten, ik heb gewoon gelijk”.

        Het zou wellicht nuttig zijn eerst het begrip “staatskerk” eens te definieren, en in te gaan op de staatsvisie van de RKK. Maar goed, nuances en interesse voor historische feiten maken een gesprek wel tot een serieus gesprek, en dat is wellicht niet de bedoeling.

      • Marcel Buurman zegt:

        Waarom toch weer op die toon? Echt helemaal nergens voor nodig, en zeer vervuilend. Laat ik er maar weer boven staan, en vervolgens vaststellen dat ik net als de meesten hier geen essay over het onderwerp heb achtergelaten. Het was niet mijn bedoeling hier een wetenschappelijk discours te beginnen, en de jouwe ook niet vermoed ik. Maar argumenten noemde ik wel; kwestie van willen lezen. Wanneer het wereldlijk en kerkelijk gezag – lange tijd geen strikt gescheiden instituten – alleen accepteren dat mensen het ware, katholieke geloof aanhangen, en met geweld ketterijen bestrijden (inclusief soms grootschalig bloedvergieten), dan is het niet vreemd om dat enige geloof dat werd geaccepteerd, als een de facto staatskerk te omschrijven.

      • kattekliek zegt:

        Als het gaat over toon: ik heb geen zin in modereren, dus gelieve zelf de juiste snaar te raken in deze discussie. Anders gaat er e.e.a. de bittenbak in.

        Dank u :)

      • laatstedag zegt:

        Die toon komt voort uit ergernis over het zoveelste broodje aap verhaal. Het is allemaal weer zo gemakzuchtig, maar dat is kennelijk ook het doel. Ik laat het er dus verder bij.

      • Marcel Buurman zegt:

        Wat is dit nou toch weer?
        Ik gebruik wel degelijk argumenten. Hoezo broodje aap? Wat is er nou gemakzuchtig?
        Sorry hoor, maar ik heb geen enkel begrip voor je opstelling.

      • kattekliek zegt:

        LD heeft duidelijk aangegeven dat hij niet meer reageert. Verdere reacties hier die niet ingaan op de inhoud (en wel alléén de inhoud), worden per direct verwijderd.

  17. Justine zegt:

    In vervolg op mijn reactie van 7 november jl heeft het volgende bericht mij blij gestemd.

    “Bron RKK 18-11-09.
    De commissie van bisschoppenconferenties in de EU (COMECE) is verheugd dat de Europese Unie zich in het verdrag van Lissabon verplicht tot dialoog met de kerken. Dat heeft mgr.Ad van Luyn vandaag gezegd in een toespraak in Brussel.
    De EU zijn volgens van Luyn blij met de opname van Artikel 17 in het nieuwe verdrag in het nieuwe verdrag van Lissabon dat op 1 december van kracht wordt. Hij had daarbij paragraaf 3 op het oog, die luidt: “De Unie voert een open, transparente en regelmatige dialoog met die (door de nationale staten erkende red.) kerken en organisaties onder erkenning van hun identiteit en hun specifieke bijdrage”.

Reageer