Een tijdje geleden las ik het boek “God als misvatting” van de atheïstische wetenschapper Richard Dawkins. Dat was zeer leerzaam, interessant en zelfs vermakelijk leesvoer! De auteur blijkt een uitermate slecht theoloog en een uitermate goed evolutiebioloog.
Rationalisme vs bijgeloof
Dawkins zet in het boek nogal eens ‘christelijke’ stropoppen op om die vervolgens te verbranden. Verder sabelt hij opvallend vaak het Amerikaanse evangelical-geloof neer. Het grappige is dat hij daarbij in veel opzichten – uiteraard zonder het zelf te weten of ooit te zullen willen erkennen – de katholieke leer volgt.
Maar natuurlijk moet ook de katholieke Kerk het ontgelden – alle vormen van religie worden immers aan de kaak gesteld. Toen paus Johannes Paulus II had aangegeven dat de evolutietheorie “meer is dan een hypothese” is, had Dawkins hem in een brief een hypocriet genoemd, die niet oprecht kon zijn over wetenschap. In zijn boek dient hij een mede-evolutionist van repliek, die kritiek had op die brief en die opriep om juist samen te werken met zulke christenen tegen het creationisme. Dat zou volgens Dawkins zijn als de samenwerking van Churchill en Roosevelt met Stalin om Hitler eronder te krijgen. Als de paus de evolutietheorie serieus neemt, is dat nog steeds een vorm van bijgeloof en niet van rationalisme (hoofdstuk 2). Zo wordt natuurlijk elke vorm van dialoog compleet nutteloos en zelfs onmogelijk gemaakt.
Ongewassen aap
De vorige paus is niet de enige katholiek die het moet ontgelden. Het meest bizar en vergezocht vond ik wel wat Richard Dawkins zei over moeder Teresa:
“Moeder Teresa van Calcutta zei in haar toespraak bij de aanvaarding van de Nobelprijs voor de vrede: ‘De grootste vernietiger van de vrede is abortus’. Wat? Hoe kan een vrouw met zo’n idiote zienswijze serieus genomen worden over welk onderwerp dan ook, laat staan dat ze de moeite waard gevonden wordt voor een Nobelprijs?” (hoofdstuk 8 )
En dan volgt er nog wat over haar ’schijnheilige hypocrisie’.
Dawkins wijst het katholieke standpunt over de beschermwaardigheid van het menselijk leven vanaf de conceptie af. Daar had het bij kunnen blijven, maar en passant maakt hij zijn ‘tegenstander’ ook nog eens uit voor alles wat mooi en lelijk is en kijkt hij niet verder meer dan z’n neus lang is. Het doet me denken aan Gerard Reve, die schreef:
Zuster Immaculata die al vier en dertig jaar
verlamde oude mensen wast, in bed verschoont,
en eten voert,
zal nooit haar naam vermeld zien.
Maar elke ongewassen aap die met een bord: dat hij
vóór dit, of tegen dat is, het verkeer verspert,
ziet ’s avonds reeds zijn smoel op de tee vee.
Toch goed dat er een God is.
Nu is moeder Teresa natuurlijk wél bekend geworden, dit in tegenstelling tot bovengenoemde zuster Immaculata. Maar verder zijn de overeenkomsten frappant. Richard Dawkins gaat zo enorm tekeer tegen alles wat religie heet. Het lijkt meer op een persoonlijke hetze dan op een goed doordacht betoog. Hij weet er ook goed mee in de publiciteit te komen. Dan denk ik: “Hè, besteed nou toch gewoon je tijd en aandacht aan waar je juist zo goed in bent!”
Briljant evolutiebioloog
Want uiteraard ontpopt Dawkins zich in zijn boek als enorm goed evolutiebioloog met liefde voor zijn vak. Dat is zijn specialiteit. Het raakt ook aan mijn eigen interesse. Als kind zat ik al met mijn neus in “Het ontstaan der soorten” van Charles Darwin, en vele andere boeken over biologie. Dus dit is helemaal aan mij besteed!
Ik werd dan ook erg enthousiast over hoe Dawkins in “God als misvatting” schreef over evolutie. Hij bracht het als argument tegen godsgeloof, maar bij mij bewerkstelligde het eerder het tegenovergestelde. Maar het heeft toch ook wat veranderd in mijn geloof – al is het subtiel. In de letterlijke interpretatie van de scheppingsverhaal heb ik al nooit geloofd. Voordat ik Dawkins las, achtte ik echter de ID-theorie niet onwaarschijnlijk. Daar ben ik vanaf gestapt. Evolutie, van de pure soort zonder ingrepen van God, is volgens mij ruim voldoende om te verklaren dat wij mensen naar Gods beeld zijn geschapen.
Ook een boek voor gelovigen
“God als misvatting”, de titel zegt het al, is een boek dat de atheïstische boodschap volop uitdraagt. Toch zou ik het aanraden aan gelovigen om te lezen. Het is goed voor een combinatie van gekromde tenen, flinke lachsalvo’s en ademloos dóórlezen. Uniek voor één boek om dat te bewerkstelligen! Het kan je verwondering over de natuur flink doen toenemen. En het helpt je om atheïsten en hun argumenten beter te begrijpen. Verder kweekt het wat eelt op je gelovige ziel. Dat is nooit verkeerd. Als je geloof dit niet aankan, mag je je serieus afvragen hoe sterk het is.
1 juli 2009 at 23:06 |
Uw inzending staat erop: http://contradicere1.wordpress.com/2009/07/01/misvattingen-over-god/
Met vriendelijke groet,
De Redactie van Contradicere
3 juli 2009 at 16:46 |
”Evolutie, van de pure soort zonder ingrepen van God, is volgens mij ruim voldoende om te verklaren dat wij mensen naar Gods beeld zijn geschapen.”
Mensen zijn inderdaad naar Gods evenbeeld geschapen.
Daarbij komt dat God sprak en het was er. God schiep de mens en hij was er. Hij blies hem de levensadem in, dus niet de mens die ontstaat na een evolutionair proces van aap tot mens. Genesis 1 is bedoeld om Gods grootheid in het scheppende werk aan te tonen, net als zijn heerschappij over al het geschapene. God is geen afwezige God die het allemaal op een afstandje beziet.
3 juli 2009 at 21:13 |
Maarten, je schrijft:
“God is geen afwezige God die het allemaal op een afstandje beziet.”
Ik geloof in een mensgeworden God in Wie, en door Wie en voor Wie alles geschapen is (vgl Kol 1:16) en Die ik elke zondag op bepaald niet-afstandelijke manier ontmoet in de Eucharistie. Dit is echter volgens mij júist niet in tegenspraak met het bestaan van evolutie. Kijk ff op http://www.stopdestrijd.nu
5 juli 2009 at 23:08 |
”Evolutie, van de pure soort zonder ingrepen van God, is volgens mij ruim voldoende om te verklaren dat wij mensen naar Gods beeld zijn geschapen.”
Dit begrijp ik niet. Evolutie is een gestuurd proces, maar gestuurd door willekeurige (random) factoren, oa klimaat, voedsel aanbod, predatoren, geologische processen en genetische mutatie. Als je daarin geen goddelijke sturing ziet, dan is de stelling dat evolutie naar het evenbeeld van god leidt compleet uit de lucht gegrepen en onhoudbaar. Als je echter wel sturing door een god ziet, zit je al weer op ID of TE…..
6 juli 2009 at 7:32 |
Eigelijk heel eenvoudig: moet God wel eens een appel omhoog laten vallen? Dat zou het ‘gravitationele’ equivalent zijn van Intelligent Design.
De precieze definitie van TE (theïstische evolutie) ken ik niet. Als dat is: evolutie zoals God die gewild heeft, dan sta ik daarachter. Dat is namelijk het principe dat het pure bestaan van de natuurwetten – vgl bovengenoemde zwaartekracht – is zoals Hij dat bedoeld heeft (later deze week komt er een blog-entry die wat meer licht werpt op hoe ik dat zie). Als TE betekent: evolutie waarin God actief ingrijpt om het de richting op te doen gaan die Hij wil, dan onderschrijf ik dat niet. Er zit een subtiel verschil in: in het eerste geval is de evolutie zoals hij ‘vanzelf’ verloopt precies wat God bedoeld heeft en in het tweede geval zijn blijkbaar de natuurwetten niet voldoende om te zorgen voor het bestaan van de wereld waarin wij leven en van onszelf, en moet God het bijsturen.
Het evenbeeld van God ligt niet in ons uiterlijk, onze biologie enz (allemaal factoren die in de evolutie zo ontstaan zijn), maar in andere factoren, die ik hier kort aanstip.
6 september 2009 at 13:32 |
[...] Lees “Onversneden christendom” van C.S. Lewis en “Het christendom is zo gek nog niet” van Dinesh d’Souza er maar op na. Deze christelijke auteurs tonen aan hoe onbevooroordeelde wetenschap en filosofie niet van God afleiden, maar juist naar Hem toe. En waarom zou men als gelovig christen niet eens “God als misvatting” van de atheïstische evolutiebioloog Richard Dawkins ter hand nemen? Dat boek is welhaast een godsbewijs op zich! (zie ook het blog “Misvattingen over God“) [...]