De ware dhimmi’s

Na de intocht van een kruisloze Sinterklaas in Antwerpen (zaterdag j.l.) komt het mijterkruis nu ook in Nederland volop in het nieuws. De Amsterdamse Sinterklaas heeft een soort amsterdammertje op zijn mijter. En in het plaatselijk suffertje alhier zag ik, dat ‘onze’ Sint het met een verticale streep moet stellen. Zo is het in veel gemeentes. Het CDA heeft daar deze week kamervragen over gesteld.

Angst om te kwetsen
Wie zit er nu achter deze ‘ontkruising’ van de goedheiligman in de lage landen? De moslims? De meeste gematigde moslims trekken zich niets aan van dat kruis; ze vieren gewoon de traditie van dit land mee. En orthodoxe moslims vinden de goedheiligman, mét of zonder kruis, ‘haraam’ (verboden). Er is wellicht een kleine groep die hier tussenin staat en die wel klaagt. Maar dat is nog niet direct een reden om daar ook in mee te gaan.

Dries Zee, die in 2008 voor het laatst Sint in Amsterdam was, gaf toen als reden voor de kruisloze mijter aan: “We hebben het kruis weggelaten, omdat Amsterdam een multi-etnische samenleving is geworden. Sint is er voor iedereen, dus je moet er een beetje een universele figuur van maken. Dat spreekt mij ook aan als acterend sinterklaas – als ik het Damrak oprij, zie ik een zee van hoofdzakelijk donkere gezichtjes.”

Eerder een pro-actieve onderneming om vooral maar niemand te kwetsen, dus. Niet de moslims, maar de linkse goegemeente zit achter het amsterdammertje op de Amsterdamse mijter. Het kruis is niet ‘multi-culti’ genoeg. Wellicht te katholiek? Tja, en ik maar denken dat het Griekse ‘katholikos’ ‘algemeen’ betekent en dat het kruis er juist is voor iedereen …

Dhimmitude?
Wie de discussies op internet over dit onderwerp een beetje volgt, komt regelmatig de term ‘dhimmitude’ tegen. Daarmee wordt bedoeld dat de politiek-correcte bestuurders en organisatoren van sintfeesten zich maar al te makkelijk aanpassen als de moslims een kik geven (of zelfs al eerder, om een eventuele kik vóór te zijn).

Die toegeeflijkheid is iets waar ook ik geen goed woord voor over heb. Maar toch stoort mij deze kritiek, die in de meeste gevallen van niet-christenen afkomstig is. Dus van mensen die zelf in feite niet méér met het kruis hebben, dan dat het een cultuuruiting ‘van oudsher’ is. Wat me echter het meeste stoort, is het lichtzinnige gebruik van de aanduiding ’dhimmitude’. Ik denk niet dat men zich dan realiseert wat het werkelijk inhoudt om een dhimmi te zijn.

Christen in een moslimland
Een dhimmi is een niet-moslim (van oorsprong werden alleen christenen en joden met deze term aangeduid) die in een islamitische omgeving woont, waar de sharia geldt. Hij heeft het recht om zijn eigen godsdienst uit te oefenen. Dat in ruil voor acceptatie van sociale en financiële discriminatie, o.a. het betalen van een belasting, de ‘jizyah’. Wil hij daar niet aan voldoen, dan moet hij of vertrekken, of zich bekeren tot de islam.

In de huidige praktijk hebben christelijke minderheden in islamitische landen het vaak erg zwaar. Ze hebben te lijden onder misstanden:

Egyptische christelijke boeren protesteren – tevergeefs – tegen het ruimen van al hun varkens

- Egypte: de autoriteiten lieten dit voorjaar alle varkens – volgens de islam onreine dieren – afmaken, zogenaamd vanwege de Mexicaanse (‘varkens’)griep. De christelijke varkensboeren waren zo in een oogwenk hun nering kwijt.
- Pakistan: christelijke meisjes worden gedwongen met een moslim te trouwen, na bekering tot de islam.
- Irak: met pesterijen en geweld worden christelijke Irakezen weggejaagd uit hun huizen.
- Meer voorbeelden van discriminatie en geweld tegen christenen in islamitische landen.

Ondanks de discriminatie – soms zelfs mishandeling, verkrachting en moord – houden de christenen in die landen stand. Ze zouden gemakkelijk ontkomen aan deze ellende, als ze zich bekeren tot de islam. Toch gebeurt dat niet of zelden. Ze leven nog liever als dhimmi. Als ze hun leven niet zeker zijn, vluchten ze. Maar ze houden wel vast aan hun geloof en overtuigingen.

Niet waard
En dan worden cultuurloze, linkse lui in Nederland zo gemakkelijk beschuldigd van dhimmitude … Tja, ik vind dat ze die term niet waard zijn. Als hier de sharia ingevoerd zou worden, zijn zij waarschijnlijk de eersten om zich – uit opportunisme – te bekeren tot de islam. Niks geen dhimmi’s, dus. Want dat zijn mensen met ruggengraat, mensen die stáán voor hun geloof en daarvoor smaad en vernedering durven te dragen. Wat mij betreft, mag die hele term dhimmitude vandaag nog afgeschaft worden!

De gemeenschap van de heiligen (1)

In deze nieuwe serie wil ik nader ingaan op het bidden tot heiligen (een thema wat onlangs ook al even ter sprake kwam op de dag van de heiligverklaring van pater Damiaan). Maar eerst een inleiding.

Afleiding van het wezenlijke?
Een terugkerend thema in het gesprek met protestantse medechristenen is waarom wij, katholieken, tot Maria en heiligen bidden en de Kerk zoveel autoriteit geven. Leidt dat niet af van het wezenlijke, van God? Tijdens één van zulke gesprekken kwam ineens het volgende in me op:

Beweren dat de Kerk, de sacramenten, Maria en de heiligen tussen de mens en God instaan, is net zoiets als tegen je geliefde zeggen: “Omhels me niet, want dan kan ik je niet zien”.

God is onze Heer en Eindbestemming. Maar het is daarom nog niet zo dat Maria en de andere heiligen ons van Hem afleiden als we ons tot hen richten. Of dat de Kerk en de sacramenten een obstakel vormen in het contact met Hem. Juist niet: dit alles is bedoeld door God om ons in diepere gemeenschap met Hem te kunnen laten treden. En wel op manieren die zonder niet eens mogelijk zouden zijn.

Broodnodig
Vergelijk het met de Bijbel: het is een boek – ondanks zijn geïnspireerdheid op zichzelf een ‘dode letter’ – maar toch broodnodig voor ons om niet een onvolledige gemeenschap met God te hebben. We zouden in principe zonder Bijbel kunnen (zoals bijvoorbeeld christenen in landen waar ze zeer zwaar vervolgd worden en het levensgevaarlijk is om een Bijbel in je bezit te hebben), maar je mist dan wel iets heel erg belangrijks.

Zo is dat ook met de sacramenten. Die heeft God Zelf aan ons gegeven, juist opdat wij tijdens ons aardse leven op vollediger wijze met Hem in contact kunnen treden (in de hemel zijn geen sacramenten nodig). Ze vormen Zijn tastbare aanwezigheid in het leven van een christen. Door de Kerk en haar bedienaren hebben we toegang tot die sacramenten.

Verticaal en horizontaal
Ook de gemeenschap van de gelovigen hebben we nodig. Dat is de Kerk als lichaam van Christus, en haar leden, onder wie de heiligen en Maria in de hemel. De verticale relatie met God is onvolledig, als daar niet ook de horizontale relatie met de mede-christenen bijkomt. Je zou het kunnen vergelijken met de twee balken van het kruis, die ook allebei essentieel zijn. In de katholieke Kerk strekt dat geloof m.b.t. de horizontale component zich uit tot de gelovigen van alle plaatsen en tijden. Dus ook tot diegenen die inmiddels niet meer op aarde leven (vgl. Mt 22:32).

In de volgende posts komen specifieke vragen over het thema bidden tot heiligen aan de orde.

Wordt vervolgd …

Het getuigenis van een fictieve monnik

Acteur Derek Jacobi als broeder Cadfael

De katholieke Kerk dient nog wel eens als achtergrond of aankleding van films en TV-series. Hoe vaak wordt dan de grootst mogelijke onzin uit de kast getrokken om maar een leuk sfeerplaatje neer te zetten! En dan heb ik het niet over films als de Da Vinci Code, waarin de Kerk als grote, boze organisatie wordt neergezet. Nee, gewoon onschuldige speelfilms waarin iemand naar de Mis gaat – bijv. bij een huwelijk of begrafenis. Of films die in de Middeleeuwen spelen – in dat donkere, katholieke verleden.

‘Ketterse’ kruisvaarder
Een voorbeeld van dat laatste is de film ‘Kruistocht in Spijkerbroek’. Daarin zie je op een gegeven moment dat de Mis wordt opgedragen in het open veld met een grote schare kinderpelgrims. Er worden wat Latijnse dingen gezegd en gezongen (die niet ondertiteld worden). De volgorde van de Mis is door elkaar gehusseld. Zo wordt eerst het Lam Gods (Agnus Dei) gezongen en vindt daarná pas de Consecratie plaats. Ik heb deze film toentertijd in de bioscoop bekeken. Iedereen zat serieus te kijken en men keek verbaasd op, toen ik het op een gegeven moment uitproestte van het lachen!

Maar het werd nog erger. De hoofdpersoon Dolf, niet-gelovig en twintigste-eeuws, gaat als enige niet ter Communie (wat hem overigens siert!). Hij wordt later beschuldigd van ketterij en daarbij is één van de verdachtmakingen, dat hij nooit ter Communie gaat. In werkelijkheid ging men toen zeer zelden ter Communie. Het was, net zoals nu, verplicht minimaal één keer per jaar te gaan (met Pasen). Velen gingen ook niet vaker dan dat (alhoewel men wel heel vaak naar de Mis ging). Volgens mij is de regisseur van deze film iets te veel uitgegaan van de huidige situatie in ons land, waar mensen uit automatisme aansluiten in de rij (ook als ze niet in de juiste staat zijn om ter Communie te gaan, of misschien zelfs helemaal niet katholiek zijn)… Best een leuke film, ‘Kruistocht in Spijkerbroek’, maar dit was wel jammer.

Het kan ook anders
Auteur Ellis Peters bewijst met haar middeleeuwse detectiveserie ‘Cadfael’, dat het ook anders kan. De gelijknamige hoofdpersoon is een benedictijner monnik uit de twaalfde eeuw, die allerlei misdaden weet op te lossen. Deze serie is heel erg mooi verfilmd en is ook in Nederland uitgezonden (nu is hij verkrijgbaar op DVD). De katholieke elementen komen een stuk natuurgetrouwer over dan die in andere TV-series en films die ik ken.

Regelmatig zitten er stukken van het getijdengebed of de Mis in ‘Cadfael’. Daar wordt in het Latijn gezongen. Wie de Engelse (doven)ondertiteling aan heeft staan, kan ook de teksten meelezen in het Latijn. Dan zie je dat het toch niet helemaal authentiek is. De teksten van psalmen en hymnen – voor zover ik die (her)ken – zijn soms door elkaar gegooid. En bij het “Gloria Patri, et Filio, et Spiritui Sancto” (“Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest” – de kleine doxologie) buigt men niet voorover. Iets wat in werkelijkheid volgens mij al eeuwenlang de gewoonte is in de kloosters (wie het weet, mag het zeggen ).

Nee, niet alles is perfect, dus. Maar er is duidelijk meer over nagedacht dan bij veel andere series. Het geloof zit als een vanzelfsprekendheid in de serie en is er niet ‘opgeplakt’, zodat het kunstmatig over zou komen. Over de katholieke Kerk en leer wordt geen onzin verkocht. Sterker nog: soms zitten er verrassend leerzame en scherpe dingen in!

Een heilig sacrament
Aan het begin van de Cadfael-aflevering ‘Monk’s hood’ is de kijker getuige van een kapittelbijeenkomst van de monniken. Eén van hen, broeder Urien, ligt plat op zijn buik en met zijn armen uitgestrekt in kruisvorm op de grond. Hij heeft duidelijk wat op zijn kerfstok. Althans, volgens één van de andere broeders, Jerome. Daar moet hij nu verantwoording voor afleggen.

Broeder Jerome, staand voor de abt:
“Vader Abt, bij het overschrijven van een brief van de gezegende Sint Augustinus heeft broeder Urien een lied gezongen van schandelijke strekking. Het was de zogenaamde klaagzang van een christenpelgrim, gevangen door de Saracenen, die zich troostte met een … dameshemd, gekregen van de minnares die hij had achtergelaten!”

Abt tegen broeder Urien:
“Waar heb je zo´n lied geleerd, broeder?”

Broeder Urien, tilt zijn hoofd op van de grond:
“Van mijn grootvader, die voor het kruis heeft gevochten, bij de inname van Jeruzalem.”

Broeder Cadfael, die zelf in het verleden heeft deelgenomen aan de kruistochten:
“Vader… ook ik herinner mij deze klaagzang. Het was een erg populair lied toen ik in het Heilig Land was. Maar ik herinner mij niets uit de tekst dat erop wijst dat de achterbleven vrouw niet de wettige echtgenote van de pelgrim was…”

Broeder Jerome:
“Dat is het punt niet, broeder!”

Broeder Cadfael:
“Het lijkt mij juist het enige punt! Of wil je soms zeggen dat onze orde het heilige sacrament van het huwelijk moet veroordelen voor hen die geen celibataire roeping hebben?”

Abt, na een korte stilte:
“Ga zitten, broeder Jerome…
Ga zitten, broeder Urien.”

Broeder Urien staat op uit zijn ongemakkelijke positie en gaat zitten tussen de andere monniken.

Abt:
“…als dat alles is voor het kapittel van vanochtend…”

(einde fragment)

Nu, dit vond ik werkelijk subliem! De gemiddelde kijker heeft waarschijnlijk het geijkte beeld dat de celibatairen in de Kerk zich vér verheven voelen boven het ‘gewone’ volk – zeker tóen! Broeder Cadfael brengt niet alleen zijn medebroeder Jerome, maar ook de kijker weer even bij de les. En passant geeft hij aan dat het christelijk huwelijk een sacrament is, heilig en eerzaam. Kom daar nog maar eens om, tegenwoordig!

Zaadjes zaaien
Natuurlijk pikt niet iedereen dit zo op. Ik heb waarschijnlijk een jaar of vijftien geleden deze aflevering ook al gezien, maar herinnerde me dit niet meer. Toen wist ik bar weinig van het katholicisme en ik was daar ook helemaal niet mee bezig. Toch kan het zaadjes zaaien, die later alsnog kunnen uitkomen en opbloeien. Zo kan zelfs een serie die eigenlijk helemaal niet over de Kerk en het geloof gaat, toch een heel positieve invloed hebben op dat gebied.

‘Cadfael’ is totaal niet evangeliserend bedoeld. Maar het geloof is in de serie wel een vanzelfsprekendheid, die opvalt in onze éénentwintigste-eeuwse ogen. De monnik Cadfael is nuchter en ook erg zakelijk op zijn tijd, maar wel diepgelovig. Heel wat anders dan de karikatuur van domme, bijgelovige middeleeuwers die elders zo vaak wordt neergezet als ‘sfeerbeeld’. Verder is hij zo trouw als een hond aan zijn gelofte van kuisheid. Dat terwijl er toch veel verleidingen zijn, bijvoorbeeld een oude liefde die weer opduikt. Ook erg leerzaam in deze tijd.

En het waren deze boeken en TV-serie die mij mijn eerste kennismaking met het getijdengebed hebben gegeven. Natuurlijk niet inhoudelijk, maar ik wist wel zo ongeveer hoe laat welk getijde was. Ik ging een jaar of vier geleden voor het eerst op retraite in een abdij en vond er tot mijn verrassing veel herkenning in het dagprogramma. Dat verdiepte mijn interesse – iets wat je van vroeger bekend vóórkomt, trekt vaak meer dan iets wat helemaal nieuw is. Nu bid ik ook thuis regelmatig de Lauden, de Vespers en de Completen. Er is iets heel moois gegroeid door het vanzelfsprekende getuigenis van die fictieve, twaalfde-eeuwse monnik!

Sinterklaas in zijn onderbroek gezet

De stoomboot van Sinterklaas is weer in aantocht. Vreemde nieuwsberichtjes rond zijn intocht konden ook dit jaar niet uitblijven.

In Nederland is het een tijdje ‘in’ geweest om tegen zwarte pieten te zijn. Blauw, groen, oranje, allemaal prima! Maar zwart? Nee, want dat is beledigend voor onze gekleurde medelanders.
Die discussie is als een nachtkaars uitgedoofd, zo lijkt het althans. Maar nu is er weer wat anders. Een Belgische Sinterklaas zonder kruis op zijn mijter… Leest en huivert:

Normaal gesproken heeft Sinterklaas niet zoveel vijanden, maar een groep boze Belgen heeft aangekondigd te gaan demonstreren tegen de goedheiligman. De Belgen zijn boos over de mijter die de Sint opdoet.

Zaterdag is in Antwerpen de intocht van Sinterklaas. De organisatoren van de dag hebben besloten dat de Sint geen kruis op zijn mijter krijgt. Dit omdat dat een christelijk symbool is.

Een groep boze ouders kondigt vandaag in het Belgische Nieuwsblad aan dat ze gaan demonstreren bij de intocht. Ze willen met ongeveer 50 mensen naar de Sint roepen dat hij zo niet echt is.
(NOS, 13 november 2009)

Deze protesterende ouders zouden vijanden van Sinterklaas zijn … Maar de volkomen losgeslagen organisatoren van de intocht zijn eerder zijn werkelijke vijanden. Een verbod op christelijke symbolen … bij een bisschop! Kun je het nog zotter verzinnen?

Misschien moet de goedheiligman maar in zijn onderbroek intrede doet in Antwerpen. Immers, wie geen christelijke symbolen ziet in de rest van zijn kleding, moet wel blind zijn. Maar goed, het is zo koud in deze tijd van het jaar …nee, dat kunnen we niet maken. Hij is immers de jongste niet meer, en figuurlijk staat hij zo al in zijn onderbroek. Laten we hem dat dan niet ook nog eens letterlijk aandoen.

Als dat kruis dan toch weg moet, dan liever een ander symbool erop. Anders is die mijter ook weer zo kaal. Een kleine suggestie vindt de organisatie alvast in het plaatje bij deze blogpost. Niks christelijks aan en het past prima bij de volkomen vervlakking en commercialisering van onze maatschappij. Daar voelt de Antwerpse sinterklaasorganisatie zich waarschijnlijk wél bij.

De stoomboot van Sinterklaas is weer in aantocht. Vreemde nieuwsberichtjes rond zijn intocht konden ook dit jaar niet uitblijven.

In Nederland is het een tijdje 'in' geweest om tegen zwarte pieten te zijn. Blauw, groen, oranje, allemaal prima! Maar zwart? Nee, want dat is beledigend voor onze gekleurde medelanders.
Die discussie is als een nachtkaars uitgedoofd, zo lijkt het althans. Maar nu is er weer wat anders. Een Belgische Sinterklaas zonder kruis op zijn mijter...

Normaal gesproken heeft Sinterklaas niet zoveel vijanden, maar een groep boze Belgen heeft aangekondigd te gaan demonstreren tegen de goedheiligman. De Belgen zijn boos over de mijter die de Sint opdoet. 

Zaterdag is in Antwerpen de intocht van Sinterklaas. De organisatoren van de dag hebben besloten dat de Sint geen kruis op zijn mijter krijgt. Dit omdat dat een christelijk symbool is. 

Een groep boze ouders kondigt vandaag in het Belgische Nieuwsblad aan dat ze gaan demonstreren bij de intocht. Ze willen met ongeveer 50 mensen naar de Sint roepen dat hij zo niet echt is.
(NOS, 13 november 2009)

Deze protesterende ouders zouden vijanden van Sinterklaas zijn ... Maar de volkomen losgeslagen organisatoren van de intocht zijn eerder zijn werkelijke vijanden. Een verbod op christelijke symbolen ... bij een bisschop! Kun je het nog zotter verzinnen?

Misschien moet de goedheiligman maar in zijn onderbroek intrede doet in Antwerpen. Immers, wie geen christelijke symbolen ziet in de rest van zijn kleding, moet wel blind zijn. Maar goed, het is zo koud in deze tijd van het jaar ...nee, dat kunnen we niet maken. Hij is immers de jongste niet meer, en figuurlijk staat hij zo al in zijn onderbroek. Laten we hem dat dan niet ook nog eens letterlijk aandoen.De stoomboot van Sinterklaas is weer in aantocht. Vreemde nieuwsberichtjes rond zijn intocht konden ook dit jaar niet uitblijven.

In Nederland is het een tijdje 'in' geweest om tegen zwarte pieten te zijn. Blauw, groen, oranje, allemaal prima! Maar zwart? Nee, want dat is beledigend voor onze gekleurde medelanders.
Die discussie is als een nachtkaars uitgedoofd, zo lijkt het althans. Maar nu is er weer wat anders. Een Belgische Sinterklaas zonder kruis op zijn mijter...

Normaal gesproken heeft Sinterklaas niet zoveel vijanden, maar een groep boze Belgen heeft aangekondigd te gaan demonstreren tegen de goedheiligman. De Belgen zijn boos over de mijter die de Sint opdoet. 

Zaterdag is in Antwerpen de intocht van Sinterklaas. De organisatoren van de dag hebben besloten dat de Sint geen kruis op zijn mijter krijgt. Dit omdat dat een christelijk symbool is. 

Een groep boze ouders kondigt vandaag in het Belgische Nieuwsblad aan dat ze gaan demonstreren bij de intocht. Ze willen met ongeveer 50 mensen naar de Sint roepen dat hij zo niet echt is.
(NOS, 13 november 2009)

Deze protesterende ouders zouden vijanden van Sinterklaas zijn ... Maar de volkomen losgeslagen organisatoren van de intocht zijn eerder zijn werkelijke vijanden. Een verbod op christelijke symbolen ... bij een bisschop! Kun je het nog zotter verzinnen?

Misschien moet de goedheiligman maar in zijn onderbroek intrede doet in Antwerpen. Immers, wie geen christelijke symbolen ziet in de rest van zijn kleding, moet wel blind zijn. Maar goed, het is zo koud in deze tijd van het jaar ...nee, dat kunnen we niet maken. Hij is immers de jongste niet meer, en figuurlijk staat hij zo al in zijn onderbroek. Laten we hem dat dan niet ook nog eens letterlijk aandoen.

Maar als dat kruis dan toch weg moet, dan liever een ander symbool erop. Anders is die mijter ook weer zo kaal. Een kleine suggestie vindt de organisatie alvast in het plaatje bij deze blogpost. Dat past prima bij de volkomen vervlakking en commercialisering van onze maatschappij. Daar voelt de Antwerpse sinterklaasorganisatie zich waarschijnlijk wél bij.

Maar als dat kruis dan toch weg moet, dan liever een ander symbool erop. Anders is die mijter ook weer zo kaal. Een kleine suggestie vindt de organisatie alvast in het plaatje bij deze blogpost. Dat past prima bij de volkomen vervlakking en commercialisering van onze maatschappij. Daar voelt de Antwerpse sinterklaasorganisatie zich waarschijnlijk wél bij.

Priesterschap volgens Zweeds recept

De Zweeds-lutherse bisschop Eva Brunne

Het blijven hete hangijzers: het exclusief mannelijke priesterschap en het verplichte priestercelibaat. Waarom zou je geen priester mogen worden als vrouw of met een relatie (al dan niet een huwelijk)? De reguliere pers en progressieve katholieken werpen die vraag geregeld op. Door de apostolische constitutie ‘Anglicanorum Coetibus‘ (over het toetreden van anglicaanse gemeenschappen tot de katholieke Kerk) laaide deze week m.n. de discussie over het celibaat weer op.

Kijkje in de keuken
Afschaffing van het verplichte celibaat en het toelaten van vrouwen tot het priesterambt zou volgens veel buitenstaanders en progressieve katholieken een ‘gouden greep’ zijn. Het priestertekort wordt ermee opgelost, of het zou er toch in ieder geval sterk door verminderen. De moeite waard dus om dat te onderzoeken.

Afgelopen week in het nieuws: “Zweden heeft voor het eerst een [praktiserend] lesbische bisschop. [Eva Brunne] werd in Stockholm gewijd door de aartsbisschop van Uppsala, de leider van de Lutherse Kerk van Zweden.” (NOS, 9 november 2009). Van oudsher mogen de priesters in de Zweedse voormalige staatskerk gehuwd zijn. Sinds een halve eeuw kunnen vrouwen er tot priester gewijd worden. Homoseksuele relaties leveren ook geen obstakel meer op; niet voor priesters en evenmin voor bisschoppen.

Zweden is een mogelijk voorbeeld als het gaat om versoepeling van de toelatingscriteria voor priesters in de katholieke Kerk. Los van of dit theologisch en kerkrechtelijk haalbaar zou zijn: als we het Zweedse voorbeeld volgen, hoe zouden we er dan voorstaan? Kan het afschaffen van het verplichte celibaat en het toelaten van vrouwen tot de priesterwijding helpen om het huidige priestertekort op te lossen?

Laten we een ‘kijkje in de keuken’ nemen bij de Zweedse lutheranen.

Lege kerkbanken
De katholieke Kerk in Nederland heeft niet alleen te kampen met een priestertekort, maar ook en vooral met een gelovigentekort. Er zijn veel papieren leden, maar actieve deelname aan het kerkelijk leven is erg zeldzaam geworden. Bij de lutheranen in Zweden is dat beeld zo mogelijk nog slechter. Slechts een zeer klein aandeel van de Zweedse kerkleden – cijfers variërend van 2% tot 5% – gaat minimaal één keer per week naar de kerk. Ter vergelijking: 8% van de katholieken in Nederland gaat minstens eens per week naar de kerk.

Nu is Svenska Kyrkan (de Zweedse Kerk) tot 2000 staatskerk geweest. De meeste Zweden zijn automatisch en geruisloos lid geworden. Nog steeds is meer dan 70% van de Zweedse bevolking lid van de voormalige staatskerk. Vanzelfsprekend is een groot deel hiervan van oudsher niet kerkelijk ingesteld en is hun lidmaatschap niet meer dan een formaliteit. Dat is anders dan bij de Nederlandse katholieken tot omstreeks veertig jaar geleden. Toen was men praktiserend katholiek (alhoewel dat ook niet altijd heel diep zat).

Maar de ontkerkelijking heeft hier hard toegeslagen en inmiddels zijn de katholieke Nederlanders en lutherse Zweden toch aardig met elkaar te vergelijken. Ja, men laat de kinderen dopen en gaat naar de kerk voor ‘rouw en trouw’. Ook met Kerstmis zitten de kerken in Zweden aardig vol. Dat is vergelijkbaar met de situatie bij het katholieke volksdeel in Nederland. Ook de seculiere levensstijl van de Zweedse lutheranen is vergelijkbaar met die van hun katholieke broeders en zusters in ons land.

De band Bo Kaspers Orkester zoekt in het lied “Jorden snurrar” naar zingeving na het overlijden van een vriend en zingt: “Je weet hoe het gaat, in de kerk staren de lege banken je aan”. Dat beeld doet ergens vertrouwd aan …

Burgerlijk priesterschap
De getrouwde en vrouwelijke priesters in Zweden weten hun kerk dus niet vol te krijgen, evenmin als hun celibataire, mannelijke collega’s in de katholieke Kerkprovincie van Nederland. Maar is het priesterambt zelf in Zweden misschien wel populairder, omdat het voor veel meer mensen openstaat? Nee, in Zweden is er momenteel een priestertekort, wat vooral in bepaalde landelijke gebieden erg gevoeld wordt. Vanwege priesters die met pensioen gaan, zijn er in de komende jaren minstens 100 nieuwe priesters per jaar nodig. Het aantal studenten dat daarvoor nodig is, wordt niet gehaald (bron: SACO).

Het is opvallend dat het priesterschap in Zweden wordt gebracht als ware het een ‘gewone’ baan. Natuurlijk, één waar je een bevlogenheid voor moet hebben; het christelijke geloof is belangrijk voor je en je moet ook graag met mensen omgaan. Het aspect van roeping klinkt echter veel minder sterk door dan bij het katholieke priesterschap. De beroepsomschrijving is zo na te lezen bij het arbeidsbureau. In de Zweedse situatie ‘is’ men niet zozeer priester, maar men ‘heeft het beroep van’ priester. Misschien enigszins vergelijkbaar met het beroep van pastoraal werker in Nederland. Daar is een zending van de bisschop voor nodig, maar de levensstaat en (meestal ook) levensinstelling van zo iemand is totaal anders dan die van een priester.

Magnus Nyman, voorheen luthers en nu katholiek priester, zegt hierover: “Als je naar de Zweedse [lutherse] Kerk kijkt, geeft ze vaak een beperkte nationale en burgerlijke indruk”. Hij – zelf getrouwd en zich dus zeer bewust van hoe het is om priesterschap en huwelijk te combineren – wijt dat vooral aan het gehuwd zijn van de meeste priesters in Zweden. Over het celibaat zegt hij: “Het is veel waard om je hele leven aan God te geven. Bij gehuwde priesters is het risico ook groter dat de Kerk ‘verburgerlijkt’. Een gehuwde man kan niet op dezelfde eenvoudige manier leven als een ongehuwde. Heb je een gezin, dan moet er een hoger inkomen zijn, en je verzamelt van alles om je heen”. Over vrouwelijke priesters heeft hij het niet. Maar ik kan me indenken dat priesterschap en moederschap zo mogelijk nóg moeilijker te combineren zijn (dit even los van ongehuwde vrouwelijke priesters; die zijn er zeker ook, maar de meeste Zweedse priesters hebben een partner).

Meer kwaad dan goed
Dit wijst erop, dat opheffing van het verplichte celibaat en toelating van vrouwen tot de priesterwijding geen oplossing zijn voor het priestertekort. De kandidaat-priesters zullen dan niet ineens toestromen. En het kan zelfs het priesterschap en daarmee ook de Kerk aantasten.

Deze conclusie heeft hooguit indirect te maken met theologische overwegingen. Natuurlijk: alles staat in verband met elkaar en aan de vruchten herkent men de boom. Maar het Zweedse voorbeeld geeft ook zonder theologie al aan, dat versoepeling van de wijdingseisen voor katholieke priesters waarschijnlijk meer kwaad dan goed zou betekenen voor de Kerk.

Geen katholiek priesterschap volgens Zweeds recept, dus. Tja, Zweden en recepten, dat is toch altijd al een enigszins riskante combinatie geweest  …

De volgende sites zijn Zweedstalig. Met Google Translate is er een redelijk leesbare vertaling van te maken (het is aan te raden om als doeltaal Engels te kiezen).

Informatie op de site van de Zweedse lutherse Kerk: 5% van de Zweedse kerkleden gaat wekelijks naar de kerk.

Liedtekst “Jorden snurrar” (“De aarde draait rond”) van Bo Kaspers Orkester.

De beroeps- en opleidingsinformatiesite van de Swedish Confederation of Professional Associations (SACO) over het lutherse priesterschap.

“Priester en pastor”, beroepsomschrijving op de site van het Zweedse arbeidsbureau.

Interview met Magnus Nyman, katholiek priester met vrouw en vier kinderen.

Opening van katteklieke vraagbaak

Spiritualiteit is springlevend! Het is niet voor niets, dat november is uitgeroepen tot de ‘Maand van de Spiritualiteit‘. Toch betekent dat niet automatisch dat het christendom en de katholieke Kerk ook ‘in’ zijn. Meer dan de helft van de Nederlanders staat ingeschreven bij een kerkgenootschap (waarvan de meesten bij de katholieke Kerk) en slechts een klein deel van de Nederlanders noemt zich atheïst. Maar van een stevige christelijke basis is geen sprake meer, zeker niet bij het katholieke volksdeel.

Onbekend maakt onbemind
Afgelopen zaterdag, 7 november, werd het hoogfeest van de heilige Willibrord gevierd. Het was toen exact 1270 jaar geleden dat deze ‘apostel van de lage landen’ overleed. Hij heeft een zeer belangrijke rol gespeeld in de kerstening van ons land. Maar nu gelooft nog maar een klein deel van de bevolking in het Evangelie dat hij hier kwam brengen. Het merendeel van de Nederlandse katholieken is ‘ietsist’, zoals het onderzoek “God in Nederland” enkele jaren geleden aantoonde. Men gelooft nog wel ergens in. Maar een persoonlijke God die directe invloed heeft op je leven – dat is voor de meeste katholieken een brug te ver.

Toch is dat – nog altijd – de boodschap van de katholieke Kerk. God die is mensgeworden in de Persoon van Jezus Christus en die een relatie wil met ieder van ons. Het geloof in deze God is erg onbekend bij de meeste katholieken in ons land. Men komt zelden in de kerk, in de gezinnen gebeurt weinig rondom geloof er wordt geen katholiek geloofsonderricht gegeven (zelfs niet op katholieke scholen). De oudere generatie, die het geloof nog met de paplepel ingegoten kreeg, sterft langzaam uit. En onbekend maakt onbemind. Dat geldt volgens mij voor zowel God als de Kerk.

Het stokje doorgeven
Natuurlijk doet dit mij, als gelovig katholiek, verdriet. Van de andere kant weet ik dat het mogelijk is om dat onbekende op latere leeftijd alsnog te leren kennen én beminnen. Zo is het bij mijzelf ook gegaan.  Lange tijd speelde God totaal geen rol in mijn leven. Vijf jaar geleden kwam Hij plotseling in mijn leven en herkende ik Hem als een Iemand, niet als een ‘iets’. Toen wist ik weinig tot niets van de Kerk, maar de interesse kwam terug. Ik ben gaan zoeken en lezen en navragen … met als gevolg dat ik nu vrijmoedig-orthodox kattekliek ben

Nu wil ik graag het stokje doorgeven aan mensen die ook zoekende zijn. Vandaar de feestelijke opening van een nieuw onderdeel op dit weblog! Iedereen die wat meer wil weten over het katholieke geloof en de Kerk, kan vanaf heden terecht in:

De katteklieke vraagbaak!

Dit onderdeel zal steeds te benaderen zijn via het menu bovenaan deze site.

Met liefde en plezier
Of je nou vragen hebt vanuit je eigen spirituele zoektocht, of vanuit een meer zakelijke insteek (bijvoorbeeld voor een werkstuk): alle vragen die vanuit oprechte interesse worden gesteld, zijn van harte welkom!  Ikzelf en – naar ik hoop en verwacht – ook velen die dit weblog volgen, zullen er met liefde en plezier op antwoorden!

Even terzijde: waar de vraagbaak nadrukkelijk niet voor bedoeld is, is voor discussies over hete hangijzers in de katholieke Kerk. Voor mensen die op zoek zijn naar geloofsverdieping, leveren zulke discussies niet veel op. In tegendeel, ze verduisteren het zicht op datgene waar het werkelijk om gaat. Vriendelijk verzoek hier rekening mee te houden. Deze discussies ga ik zeker niet uit de weg, maar ze passen beter elders op dit blog. Er zijn inmiddels heel wat blogposts die gaan over zulke onderwerpen (bijvoorbeeld evolutie vs. schepping, condooms, kindermisbruik door priesters, enz.). Deze zijn te vinden via de categorieën (rechts op de site), of via Google.

De reactiemogelijkheid op deze blogpost is met opzet dicht gedaan. Jullie kunnen direct terecht in de spiksplinternieuwe vraagbaak om die in te wijden. Welkom!

De lusten en de lasten van onze godslasteringswetgeving

Men wil de wet inzake smalende godslastering afschaffen. Deze wetgeving zou overbodig zijn, en de vrijheid van meningsuiting aantasten.

Tja, waar is die wet nu eigenlijk voor gebruikt in de afgelopen halve eeuw? Onder andere voor het ‘ezelsproces’ tegen Gerard Reve (1966). Daarbij werd de auteur beschuldigd van godslastering vanwege een passage in een tijdschrift en in één van zijn boeken over seks met God. Ik heb dat boek, “Nader tot U”, gelezen. Alhoewel de expliciete scènes af en toe onsmakelijk te noemen zijn, zie ik er geen godslastering in. Sterker nog: dat boek en een ander boek van hem, “Moeder en Zoon”, vond ik zeer ontroerend en zelfs getuigend van een diep mystiek inzicht.
Reve werd vrijgesproken. Verder zijn er nog enkele aanklachten geweest, o.a. tegen Theo van Gogh (1995) en de Dierenbescherming (2002). Alle zonder succes.

Erg effectief is de wet op smalende godslastering dus niet gebleken. Maar dan kun je je ook afvragen of de argumentatie dat de vrijheid van meningsuiting erdoor in het geding zou komen, dan nog zoveel hout snijdt. In de praktijk is men in Nederland zeer vrij om – al dan niet gefundeerd – van alles en nog wat te roepen over andermans persoon en opvattingen. Alleen moslims blijven aardig gevrijwaard van beledigingen van hun persoonlijke geloof en opvattingen, omdat er onder hen een groepje fundamentalisten is dat er niet voor terugdeinst om voor eigen rechter te spelen. En dat is natuurlijk niet de manier.

Behoud van die wet tegen smalende godslastering kan wel dienen als teken van beschaving en fatsoen. De vrijheid van meningsuiting is niet bedoeld om maar lekker te kunnen stampen op een ander en zijn opvattingen. Afschaffing van deze wet kan onterecht het signaal geven dat men nu ‘los’ kan gaan. Van de andere kant: moeten we daar als gelovigen tegen beschermd worden? Natuurlijk doet het pijn als datgene dat (Diegene die) je het liefste is, beledigd wordt. Maar Hij heeft ons ook opgeroepen om de andere wang toe te keren, te bidden voor onze vijanden en om wel ín de wereld te zijn, maar niet ván de wereld. Scherpe woorden en beelden doen pijn, maar dat wil nog niet per se zeggen dat je je er d.m.v. wetten tegen moet indekken.

Al met al sta ik er tamelijk neutraal tegenover. Er zijn zowel voors als tegens bij het afschaffen van dit wetsartikel. Maar wat het uiteindelijk ook worden mag: ik zal er niet wakker van liggen. Ik ben wel benieuwd wat de lezers van dit blog ervan vinden. Vriendelijk verzoek om te stemmen in de poll, en eventueel je mening toe te lichten (dat laatste graag hier en niet op de site van polldaddy! Ik probeer nog uit te vinden hoe daar de mogelijkheid tot reageren moet worden uitgezet ...).

Pastor Roderick, DWDD, condooms en Twitter

Gisteren was pastor Roderick Vonhögen – presentator van o.a. de podcast Daily Breakfast en het televisieprogramma Katholiek Nederland TV – te gast bij De Wereld Draait Door (vanaf ca. 4min40). Aanleiding was de geplande opheffing van de priesteropleiding in Utrecht. Maar ook de geijkte onderwerpen als celibaat en condooms kwamen aan bod. In een half minuutje tijd heeft pastor Roderick geprobeerd duidelijk te maken waarom de Kerk tegen condoomgebruik is. Natuurlijk veel te kort om er de nodige nuance en achtergronden in te kunnen leggen (nou ja, aan achtergrond geen gebrek, maar da’s wat anders ).

En dat was natuurlijk gelijk weer voer voor de ‘internetbrigade’ om over hem heen te vallen. De reacties op Twitter waren niet bepaald verheffend, en dat is dan nog zacht uitgedrukt. Respect voor de pastor, dat hij dit kon zien als een aanval op wat ‘de wereld’ denkt dat de katholieke Kerk beweert. Ik zag er eerlijk gezegd weinig anders in dan gemene, persoonlijke aanvallen. Enfin, het bevestigt wel mijn standpunt, namelijk dat het niet de Kerk maar onze maatschappij is die volledig geobsedeerd is door seks.

Wie zich afvraagt hoe je nou toch zo’n gek, gestoord en malloterig onmens kunt zijn (om maar enkele kwalificaties van twitteraars te noemen) om achter het condoomstandpunt van de paus te staan, kan luisteren naar deze aflevering van Daily Breakfast. Daar legt pastor Vonhögen in meer detail uit waarom hij geen heil ziet in condooms ter bestrijding van de AIDS-epidemie (dat onderwerp loopt van ca. 18min40 – 30min30). Of je het vervolgens met ‘m eens bent of niet: het is beter hiernaar geluisterd te hebben, dan je mening te baseren op een interview dat gedurende maar liefst 30 seconden over dit onderwerp ging.

Bij dezen een hart onder de riem voor de pastor. Roderick Ga zo door! We zijn wel in de wereld, maar niet van de wereld, en daar is dit het onvermijdelijke gevolg van. Hou de Evangelielezing van afgelopen zondag in gedachten. Er in deze vorm naar luisteren kan ook, lekker rustgevend

Actualiteit en achtergronden

Cameralui en regie houden niet altijd evenveel rekening met de achtergrond van iemand die geïnterviewd wordt. Soms levert dat hilarische plaatjes op 

In Katholiek Nederland TV van 28 oktober j.l. werd mensen gevraagd wat ze geloofden over leven na de dood. Ziehier pastoor Norbert Schnell … naast een Duvel-parasol

En in De Wereld Draait Door van 3 november j.l. werd pastor Roderick Vonhögen geïnterviewd. Hij zat voor een dame in het publiek die de aandacht nogal afleidde. Ze keek voortdurend met eng-grote ogen in de camera, dusdanig dat er een hele twitter-discussie over ontstond.

Een heerlijk lustrum (5) – Allah, wees hen genadig

Vervolg op “Een heerlijk lustrum (4) – Hij Is!”

De dag na mijn heftige godservaring werd Theo van Gogh vermoord door Mohammed Bouyeri. Mijn reactie daarop was compleet anders dan verwacht.

Latent-racistisch
Anderhalf jaar eerder was ik zeer verbaasd geweest toen de moordenaar van Pim Fortuyn een blanke autochtoon bleek te zijn. Hetgeen ik bij de moord van Fortuyn verwacht had, bleek nu, bij de moord op Van Gogh wél bewaarheid te zijn. Namelijk, dat de dader een moslim-terrorist was.

Ik was nogal ‘latent-racistisch’ ingesteld: boordevol vooroordelen, die eruit kwamen zodra een moslim of allochtoon op negatieve wijze in het nieuws was. Ja, ze hadden zo iemand van mij aan de hoogste boom mogen opknopen of hem mogen stenigen. Dat deden zij immers toch ook met ‘misdadigers’ zoals homo’s, of vrouwen die vreemd zijn gegaan? Wat jammer dat er geen doodstraf bestond in ons land …

Liefde en mededogen
Toen ik het nieuw hoorde, reageerde ik echter totaal anders. Tot mijn ontzetting – en ook nu nog vind ik dat op een bepaalde manier bizar en ‘niet kunnen’ – voelde ik liefde en mededogen voor de dader. Waarschijnlijk had hij gehandeld in de oprechte overtuiging dat hij hiermee God diende en Zijn wil deed. Alleen een volledig krom godsbeeld had hem tot zo’n daad kunnen brengen.

Dat Allah dezelfde God was als degene in wie ik geloofde, stond voor mij als een paal boven water. Overigens bleek dat later ook met de katholieke theologie overeen te komen, maar dat wist ik toen natuurlijk nog niet. Ik bad tot God, dat Hij aan Mohammed Bouyeri zou laten zien wie Hij werkelijk was. En voor Theo van Gogh bad ik, dat hij – als voormalig (!) atheïst – thuis zou mogen komen bij God. Mjn eerste gebed voor een overledene sinds vele jaren … en op Allerzielen nog wel! Ook daar kwam veel later pas dat besef … blijkbaar was ik katholieker dan ik ooit gedacht had.

Oordeel aan God
Als ik het nu zo opschrijf, vind ik het nog steeds erg vreemd en ‘fout’ aandoen. Echt met zo’n new-age-sausje van ‘iedereen is lief’. Dat zat er toentertijd ook misschien te veel aan. Ik liep namelijk nog steeds met mijn hoofd in de wolken; ik ben als een verliefd schoolmeisje die week doorgezweefd. Pas daarna zakte dat enigszins en kon ik écht mijn nieuwe geloof gaan ontdekken en ontwikkelen.

Nu zie ik het wat genuanceerder. Het oordeel is aan God. Mohammed Bouyeri leeft nog en heeft dus nog steeds de gelegenheid zich te bekeren en vergeving te vragen voor zijn misdaad. Daaruit volgt dat hij ook gebed kan gebruiken. Dat gebed van toen was niet onterecht of vreemd, vanuit christelijk perspectief. Ik bid nu nog steeds voor slachtoffers én daders van misdaden (bijv. voor Karst Tates, die afgelopen Koninginnedag willekeurige mensen overhoop heeft gereden). Zo ver is het gekomen: dat ik misdaders niet een strop rond hun nek toewens, maar – uiteindelijk – de vrede van God.

Wordt vervolgd …