Luisteren naar een stukje slavernijgeschiedenis

5 juni 2011

Op de audioboekensite Librivox is veel te vinden uit de negentiende eeuw. O.a. boeken over en door (ex-)slaven. Zo kwam ik uit bij een uitermate boeiend levensverhaal, geschreven door Hariet Jacobs: “Incidents in the Life of a Slave Girl“. Het is een autobiografie (zeer mooi ingesproken door Elizabeth Klett), waarin Jacobs vertelt over haar leven als slavin in de VS, haar vlucht naar het noorden en hoe het leven voor haar en haar kinderen verder verloopt.

Het beluisteren van dit boek werd voor mij de aanleiding om zelf ook wat over hetzelfde onderwerp in te spreken:

Vrijgemaakte negerslaaf in het achttiende-eeuwse Nederland
Eén van de vroege Nederlandse geschriften over een slaaf, is “Geschiedenis van een Neger“, omstreeks 1771 uitgegeven. Dit boekje gaat over een hugenoot in Suriname, die zich slecht kan vinden in de wrede behandeling van de slaven aldaar, en die met zijn familie en een vrijgemaakte slaaf terugkeert naar Nederland. De man behandelt de voormalige slaaf niet zoals je zou verwachten uit die tijd. Hij beschouwt hem eerder als een dierbare vriend dan als zijn knecht (en uiteindelijk wordt de neger zelfs zijn schoonzoon).

Ik heb het Nederlands niet uitgesproken zoals het zou hebben geklonken in die tijd. Daar heb ik de kennis niet voor; bovendien heb ik juist geprobeerd er iets van te maken wat voor ons in de 21e eeuw goed te volgen is (zonder de tekst erbij te hoeven houden). Als de luisteraars net zo snel wennen aan het archaïsche taalgebruik als ik tijdens het inspreken, dan komt dat wel in orde.

Er zit wat minder vaart in het verhaal dan in dat van de gemiddelde hedendaagse roman, maar het is zeker interessant als tijdsdocument. En zoals misschien ook te verwachten bij iets dat geschreven is door een protestant uit de 18e eeuw: het is nogal antipaaps op zijn tijd (eerlijk is eerlijk: ik moest stiekem wel grinniken bij het inspreken van het twistgesprek met een jezuïet ;))

Julien Wolbers en Nicolaas Beets tegen de slavernij
Medio 19e eeuw gingen in Nederland steeds meer stemmen op tegen de slavernij in Suriname en de Nederlandse Antillen. Uiteindelijk met de daadwerkelijk afschaffing als gevolg (in 1863; we zullen er naar mijn inschatting over twee jaar nog heel wat over gaan horen). “Twee Redevoeringen tegen de Slavernij in de Nederlandse Koloniën” zijn enkele Nederlandse antislavernijgeschriften uit die tijd – één ervan door Julien Wolbers, de andere door de tegenwoordig bekendere Nicolaas Beets (ja, die van “Camera Obscura”).Deze toespraken doen nogal academisch aan (waarmee ik in dit geval bedoel, dat ze los van ‘het gewone volk’ stonden en zeker los van de Nederlanders in de koloniën; dat ze door en voor intellectuelen waren). Maar ze hadden uiteindelijk wel het beoogde resultaat, hetzij laat in vergelijking met in andere Europese landen. Dit was van dezelfde tijd als Multatuli’s “Max Havelaar”, waarin de wantoestanden in Nederlands Oost-Indië aan de kaak werden gesteld. De tijd was er blijkbaar rijp voor.

Jubileum in aantocht
Aangezien – ik stipte het hierboven al even aan – over twee jaar het honderdvijftigjarig jubileum van de afschaffing van de Nederlandse slavernij zal zijn, ga ik wellicht nog meer over dit onderwerp inspreken. Ook “De negerhut van oom Tom” en “Max Havelaar” (strikt genomen niet over slavernij, maar wel over uitbuiting in de koloniën) zijn te vinden in de librivox-catalogus. Voor wie geen bezwaar heeft tegen Engels, is er nog veel meer te vinden – één goede titel werd hierboven al genoemd. Is het dan nog niet genoeg, dan ben je natuurlijk van harte welkom om zelf wat in te spreken :)


Katteklieke dichtoefeningen (3)

24 april 2011

Hier – toch gelukt op Eerste Paasdag – het beloofde gedicht van Guido Gezelle:

Hy Rees! – 2,2 MB
(tekst hier)

Zalig Pasen! :)


Maria, wist je … (2)

22 april 2011

Op het eerste gezicht een beetje vreemd: een kerstlied op Goede Vrijdag. Maar zowel de tekst als het beeld wat er hierbij gekozen is, past er m.i. goed bij.

N.B. Deze clip bevat (weliswaar stilstaande) beelden uit de zeer bloederige film Passion of the Christ en is niet geschikt voor mensen met een zwakke maag.


Katteklieke dichtoefeningen (2)

21 april 2011

Met Witte Donderdag is – erg laat dit jaar en onder zomerse weersomstandigheden – het Paastriduüm begonnen.
Guido Gezelle laat weer van zich horen. Een stukje uit zijn dichtbundel ‘Vlaemsche dichtoefeningen’, welke ik langzaam maar zeker aan het opnemen ben als luisterboek:

Het laetste Avondmael -2,3 MB
(tekst hier)

Met Pasen zelf zal hier weer een toepasselijk gedicht van Gezelle uit mijn mond te horen zijn. Mogelijk pas op Tweede Paasdag – mijn agenda voor Eerste Paasdag zit erg vol en dit vind ik nu typisch iets om niet vantevoren alvast in te spreken … Al dat gehalleluja op koorrepetitie was al erg genoeg ;)

Een goede en gezegende voorbereiding op Pasen @ allen! :)


“De navolging van Christus” als luisterboek

10 maart 2011

Zoals eerder vermeld, was ik de afgelopen tijd bezig met de opname van De navolging van Christus van Thomas a Kempis als luisterboek voor librivox.org. Nu is de tijd gekomen voor een verheugende mededeling: het is af!

“De navolging van Christus” – audio

Het is een mooie (o.a. Benedictijnse) traditie om voor de Veertigdagentijd spirituele lectuur uit te kiezen ter voorbereiding op Pasen. Wellicht dat deze opname juist op tijd komt voor mensen die dat willen, maar voor wie het handiger is om een boek te beluisteren i.p.v. zelf te lezen.

Wie in de gaten wil houden welke boeken en teksten er volgen, kan vanaf heden terecht op de nieuwe blogpagina “Luisterboeken” (deze link is ook in het menu hierboven te vinden). Op mijn inspreekverlanglijstje staan o.a. nog de Regel van Benedictus (hiervan zal ik – buiten Librivox om – een moderne vertaling inspreken, waar nog copyright op rust) en de encycliek Rerum Novarum. Verder ben ik onlangs al aan de Vlaemsche dichtoefeningen van Guido Gezelle begonnen (waarvan in de post hieronder een klein voorproefje).

Veel luisterdevotie en -plezier toegewenst! :)


Katteklieke dichtoefeningen

27 januari 2011

Vandaag is het Gedichtendag. Een mooie gelegenheid om de inmiddels wat lang geworden pauze op ‘kattekliek’ te doorbreken.

Een tijdje terug schreef ik over de Navolging van Christus van Thomas a Kempis. Ik ben dat aan het opnemen als luisterboek. Alles loopt netjes op schema, hetgeen betekent dat het over ca. 2 maanden klaar en beschikbaar zal zijn.

Inmiddels heb ik de smaak van het luisterboeken inspreken aardig te pakken. Daarom ben ik actiever geworden op Librivox.org, de website waar ik ook de Navolging voor inspreek. Dat is één van de redenen waarom het hier de afgelopen tijd nogal stil is geweest.

Eén van mijn nieuwe projecten is het inspreken van gedichten van Guido Gezelle. Deze negentiende-eeuwse Vlaamse dichter kende ik weliswaar van naam, maar ik had nog nooit echt iets van hem gelezen, misschien op enkele zinnen na. Groot was mijn vreugde toen ik zijn “Vlaemsche dichtoefeningen” vond! Er zitten werkelijk juweeltjes bij, en niet alleen literair maar ook spiritueel gezien.

Aangezien het vandaag dus Gedichtendag is – jaarlijks gehouden in Vlaanderen en Nederland, en gericht op de promotie van poëzie – leek het me een leuk idee er alvast één te delen met jullie. Het thema van dit jaar is ‘Nacht’. Daarom: “Binst het Stille van den Nacht”:

gezelle43-nacht.mp3 – 6,44 MB

En de Mane, die al blinken
Uit heur zilver’ luchtboot lacht,
Doet, met vreugde, God gedinken,
Binst het stille van den nacht

Elke week neem ik één gedicht uit deze bundel van Gezelle op. Bij die snelheid is het ergens begin volgend jaar af. Bij dezen stel ik de na te streven afrondingsdatum vast op 26 januari 2012. Dan is het namelijk weer Gedichtendag. In de tussentijd hoop ik dat jullie deze kleine preview (prelisten?) kunnen waarderen!

Trouwens, mocht iemand van jullie het ook leuk lijken om zelf iets in te spreken: dat kan. Graag zelfs, want alhoewel er al wel e.e.a. Nederlandstaligs is ingesproken, mag het natuurlijk altijd méér worden :) Alle werken waar zowel hier als in de VS geen auteursrecht meer op rust (in de praktijk zijn dat teksten die vóór 1923 zijn gepubliceerd, van auteurs en evt. vertalers die vóór 1941 zijn overleden), mogen op Librivox.org gepubliceerd worden als luisterboek. Als je zin hebt om mee te doen, kan dat via die link.


“Die ouwe, celibataire kliek in Rome heeft daar niks mee te maken!”

29 december 2010

De Theologie van het Lichaam van paus Johannes Paulus II gaat over de context van de kerkelijke leer over lichamelijkheid, liefde en seksualiteit. Hier volgt een stukje uit “Naked without shame“, een lezingenserie van Christopher West (een gehuwde, Amerikaanse leek) over de Theologie van het Lichaam:

Wanneer Jezus in de Bergrede zegt dat je al vreemdgaat als je met begeerte kijkt naar een ander (vgl. Mt 5:27-30), zegt Hij eigenlijk: “Jullie hebben het gebod gehoord: ‘gij zult geen echtbreuk plegen’. Maar het probleem is: jullie wíllen echtbreuk plegen. De Wet zegt het ene en jullie hart wil het andere.”

Christus is in de wereld gekomen, niet om ons die wet door de strot te duwen, in ons opstandige hart. Hij is gekomen om dat opstandige hart te veránderen, zodat het in overeenstemming zou komen met de wet (vgl. Ez 36:26-27). En wanneer je hart in overeenstemming is met de wet, wanneer je niet langer wil vreemdgaan, heb je dat gebod niet meer nodig. Dan ben je vrij van de wet.

Een voorbeeldje … Is er hier in de buurt een echtpaar? Jullie twee daar, zijn jullie getrouwd? OK, hoe heten jullie? Vince en Becky. Vince … (gelach in de zaal) … Heb jij enig verlangen om Becky te vermoorden? Nee. Goed antwoord!

Vince heeft geen behoefte om Becky te vermoorden!

Vince. Heb je het gebod: ‘gij zult uw vrouw niet doden’ nodig?

Hij heeft het gebod niet nodig, omdat zijn hart volledig in overeenstemming is met het gebod! Hij heeft geen verlangen om zijn vrouw te vermoorden!
Dit is mijn punt: we hebben de wet alleen nodig wanneer ons hart ernaar verlangt om haar te breken. Wat dit betreft, is Vince dus vrij van de wet.

Vince, die wet: ‘vermoord je vrouw niet’ voelt niet als iets wat je opgelegd wordt, toch? (gelach) Ik weet zeker dat je niet ‘s nachts wakker ligt en zegt: “Waarom zegt die ouwe, celibataire kliek in Rome dat ik mijn vrouw niet mag vermoorden!?” (nog meer gelach) “Daar hebben zij verdorie niks mee te maken!” (applaus)

Zijn hart is in overeenstemming met de wet. En wanneer het hart in overeenstemming is met de wet, zijn we vrij van de wet. Niet vrij om haar te breken. Vrij om haar te vervullen! Christus is niet gekomen om de wet af te schaffen, maar om ons de kracht te geven de wet te vervullen. In zoverre dat iemand wordt geleid door de Heilige Geest [..] heeft hij geen wet meer nodig om geen overspel te plegen, want hij verlangt er niet naar.

Uit lezing 3 van “Naked without shame”, deel 5, 0:25-3:02
Vertaald uit het Engels door kattekliek

Alhoewel de Theologie van het Lichaam op het eerste gezicht vooral over seksualiteit gaat, is dat bij lange na niet het enige onderwerp; ze is veel breder dan dat. Via ons lichaam beleven en beïnvloeden wij de wereld om ons heen, en communiceren we met elkaar. God heeft een lichaam gekregen op het moment dat Hij mens werd. Hij heeft ons in Zijn lichaam  verlost, lijdend en stervend aan het kruis.

Bovenstaande stuk geldt – dat was hopelijk al duidelijk – niet alleen voor vreemdgaan, maar net zo goed voor alle andere zonden. Op seksueel vlak – vandaar ook de zinspeling op een tamelijk gebruikelijke reactie naar ‘het Vaticaan en haar regeltjes’ (de katholieke Kerk zegt in haar leer immers veel meer over seksualiteit dan alleen dat je je partner niet mag bedriegen). En ook voor zonden op andere levensgebieden. Daarmee is het enorm breed toepasbaar. Bij mij was het mede daarom echt een kwintje dat nu eindelijk op zijn plaats is gevallen :)

Zie ook Romeinen 7:1-8:17

De gehele lezingenserie “Naked without shame” is gratis te downloaden als MP3 via deze link. Als je de serie (ca. 12 uur!) toch wat aan de lange kant vindt ;), kun je ook luisteren naar een samenvatting ervan: “Marriage and the Eucharist” (ca. 1 uur).


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 29 andere volgers